domy energooszczędne i pasywne

Mostki termiczne i mostki cieplne

 

Co to jest mostek termiczny?

Mostek termiczny (inaczej cieplny) to fragment przegrody zewnętrznej budynku charakteryzujący się znacznie gorszą izolacyjnością termiczną niż sąsiadujące z nim elementy budowlane. W domach energooszczędnych za mostki cieplne można uważać wszystkie miejsca, w których współczynnik U przenikania ciepła przekracza wartość 0,30 [W/(m2•K)].

Mostki termiczne powodują znaczne straty ciepła wskutek miejscowego wychłodzenia przegród budowlanych. W takich miejscach dochodzi często do wykraplania się pary wodnej i zawilgocenia materiałów izolacyjnych i konstrukcyjnych, a nawet rozwoju grzybów i pleśni.

Przyczyną powstawania takich miejsc są najczęściej błędy projektowe i wykonawcze. Mogą one zwiększać zapotrzebowanie domu na ciepło nawet o 20%, a zatem znacznie podnosić koszty ogrzewania domu.

 

Dom energooszczędny projektProjekty domów energooszczędnychProjekty energooszczędne

 
 
 
 

Którędy ucieka ciepło w domu

którędy ucieka ciepło w domu

Im bardziej zróżnicowana bryła domu i więcej elementów ją urozmaicających, tym trudniej prawidłowo ją ocieplić i trudniej uniknąć mostków termicznych.

Czy jest jakaś ogólna zasada zapobiegania tworzeniu się mostków termicznych?

Tak – zasada jest bardzo prosta (choć nie wszędzie łatwo ją zastosować): zachować ciągłość izolacji cieplnej ułożonej po zewnętrznej stronie przegród budowlanych. Oprócz tej zasady powinno się stosować technologie i rozwiązania techniczne ograniczające możliwości wystąpienia mostków termicznych.

Szczególnie narażona na występowanie mostków termicznych jest ściana jednowarstwowa. Mogą się nimi okazać wszystkie niedokładnie wypełnione połączenia pustaków, czy ukruszone bloczki. Dlatego też warto uważnie śledzić budowę każdej ściany, a przed otynkowaniem wszelkie ubytki wypełnić zaprawą termoizolacyjną.

Szczególną uwagę należy zwrócić na właściwy montaż stolarki okiennej i drzwiowej. Równie istotne są miejsca wprowadzenia do budynku przyłączy szczególnie tych prowadzonych nad terenem.

Czy można zbudować dom bez mostków termicznych?

Nawet w domu z bardzo grubymi warstwami izolacji termicznej i starannie ocieplonymi miejscami „newralgicznymi” zawsze zostają miejsca słabiej ocieplone, przez które ciepło będzie uchodzić łatwiej niż przez resztę powierzchni przegród. Świadczą o tym zdjęcia termowizyjne: nawet bardzo dobrze ocieplone budynki nie mają na nich nigdy jednolitej barwy: w każdym widać będzie mostki termiczne, choć w ogólnym bilansie cieplnym budynku mają mniejsze znaczenie (w dobrze ocieplonym domu przez kostki cieplne ucieka do 1% ciepła) to dążenie do ograniczenia do minimum ich liczby i powierzchni jest ze wszech miar celowe.

czy można zbudować dom bez mostków termicznych

Unikanie mostków termicznych ma wpływ na architekturę budynku, konstrukcję, jak również na wybór technologii jego budowy. Większość słabych pod względem termicznym miejsc w ścianach to te, w których nie da się w prosty sposób zapewnić ciągłości ocieplenia.

Spośród technologii murowanych mostków termicznych można uniknąć w ścianach dwu i trójwarstwowych. Ściany jednowarstwowe wymagają bardzo precyzyjnego wykonawstwa. Należy pamiętać, że nie można mieszać systemów zapożyczając wzajemnie elementy.

W budynkach szkieletowych powstają głownie liniowe mostki termiczne, które tworzą elementy konstrukcyjne. Ich powstawaniu zapobiega się przez dwuwarstwową budowę rusztu konstrukcyjnego (jedną warstwę mocuje się poprzecznie do drugiej) z dwiema warstwami ocieplenia układanymi tak, aby wierzchnia warstwa izolacji pokrywała elementy konstrukcyjne warstwy spodniej. Znacznie łatwiej jest zapobiec ucieczkom ciepła w technologii szkieletu drewnianego niż stalowego.

Teoretycznie budynkiem bez mostków termicznych powinien być dom pasywny, ale i tu w praktyce znajdziemy miejsca o znacznie większej przewodności cieplnej niż pozostałe przegrody. Dlatego wybierając różne rozwiązania w domu energooszczędnym należy przeprowadzić ocenę techniczno-ekonomiczna ich zastosowania. Na przykład instalacja rolet zewnętrznych w rolokasetach wprowadzi dodatkowy mostek termiczny, ale zyski związane ze zmniejszeniem przenikalności cieplnej okna w nocy lub zmniejszenie zapotrzebowania na chłód w upalne lato z nadwyżką pokryją straty ciepła uciekającego przez mostek termiczny.

Czy rodzaj materiału termoizolacyjnego ma wpływ na powstawanie mostków termicznych?

Rodzaj ocieplenia nie ma bezpośredniego wpływu na powstanie mostków termicznych. Jednak sposób i technologia wykorzystania materiału termoizolacyjnego, a nawet sposób jego magazynowania mogą powodować powstawanie mostków termicznych. Należy więc pamiętać o spełnieniu wymienionych warunków:

  • wełna mineralna nie może być zawilgocona, ponieważ wilgoć pogarsza jej właściwości cieplne
  • układ włókien w płytach wełny powinien być właściwie dobrany
  • styropian powinien być sezonowany najlepiej przez okres dwóch miesięcy od wyprodukowania. W tym czasie występuje tzw. skurcz wtórny płyt, spowodowany uwalnianiem się pentanu z pęcherzyków styropianu. Gdyby nastąpił on po przyklejeniu płyt do ściany mógłby doprowadzić do powstania pęknięć powodujących ewidentne mostki termiczne
  • niedopuszczalne jest też stosowanie płyt uszkodzonych, z obłamanymi narożnikami
  • płyty izolacyjne powinny być układane ściśle. Duże szczeliny między płytami trzeba uzupełnić wkładkami z materiału termoizolacyjnego lub pianką poliuretanową. Jeśli izolacja termiczna układna jest w dwóch warstwach, muszą one do siebie szczelnie przylegać
  • styropianu nie można łączyć z materiałami zawierającymi rozpuszczalniki.

W jaki sposób można zlikwidować istniejące mostki termiczne?

Eliminacja istniejących mostków cieplnych jest bardzo skomplikowana i musi być rozpatrywana w większości przypadków indywidualnie. Standardowo należy rozpatrzyć takie działania jak:

  • montaż stolarki okiennej i drzwiowej w warstwie izolacji, tak aby ocieplenie nachodziło na ramy okienne i drzwiowe
  • zaizolowanie ściany piwnicy od strony wewnętrznej i zewnętrznej, tak aby izolacja piwnicy łączyła się z izolacją ściany zewnętrznej i stropu
  • zaizolowanie ścian wewnętrznych warstwą ocieplenia o wysokości 50–100 cm, połączoną z izolacją stropu
  • zrezygnowanie z tradycyjnych balkonów i zastąpienie ich przez balkony o konstrukcji samonośnej lub wiszące
  • uzupełnienie izolacji stropów, dachów i stropodachów
  • zlikwidowanie spękań i dużych rys na elewacji
  • zachowanie ciągłości izolacji wszystkich przegród
  • zbicie niepotrzebnych gzymsów
  • wyizolowanie ścianek attykowych

Jak powinno być rozwiązane połączenie ścian fundamentowych z podłogą na gruncie?

W domu energooszczędnym podłoga na gruncie powinna być ocieplona niezależnie od tego, czy jest ogrzewana, czy nie. Ocieplenie powinno stykać się ze ścianą nośną przyziemia (rys....), która zwykle charakteryzuje się lepszą izolacyjnością termiczną od ścian fundamentowych. Styk podłogi na gruncie ze ścianami fundamentowymi powinien być tak rozwiązany, by izolacja termiczna ścian fundamentowych była połączona z izolacją ścian warstwowych zgodnie z zasadą ciągłości ocieplenia.

połączenie ściany fundamentowej z podłogą na gruncie

Jak zapobiec tworzeniu się mostków termicznych w miejscu osadzenia okien?

Obwód typowego okna o wymiarach 1,5 x 1,5m wynosi 6 m. W średniej wielkości domu jest przeciętnie 10 okien, zatem długość potencjalnych mostków termicznych to przynajmniej 60 m. Warto o tym pamiętać, bo straty ciepła uciekającego przez tak dużą powierzchnię niedocieplonej przegrody mogą być znaczne. Warunkiem umożliwiającym poprawne zamontowanie okien są węgarki, czyli występy osłaniające ościeżnice od strony zewnętrznej. Najczęściej profiluje się je w warstwie termoizolacyjnej lub stosuje odpowiednie kształtki z pianki poliuretanowej lub styropianu. Węgarki powinny zasłaniać około 80% szerokości ościeżnicy, a to oznacza, że muszą zachodzić na nią przynajmniej 6 cm na całym obwodzie okna (także pod parapetem) (rys.). Osłonięcie okien węgarkami chroni je przed wiatrem i eliminuje liniowe mostki cieplne.

Wykonanie węgarków jest możliwe również w istniejących budynkach. W obokniu, czyli na wewnętrznych krawędziach otworów okiennych wystarczy nakleić odpowiednio grube i szerokie pasy styropianu, pokryć je siatką z włókna szklanego i otynkować. Dzięki temu izolacyjność termiczna ościeżnic wzrośnie przynajmniej 5-krotnie, a zmiana ta dotyczyć będzie około 12% powierzchni otworów okiennych. Wykonanie węgarków to nie wszystko, co można zrobić dla zredukowania mostków termicznych wokół okien. Drugim ważnym krokiem jest właściwe uszczelnienie stolarki, do czego w domu energooszczędnym nie wystarczy sama pianka montażowa: trzeba zastosować system trójwarstwowy np. Illbruck i3.

mostki termiczne a osadzenia okien

Czy to prawda, że w domu energooszczędnym trzeba zrezygnować z balkonów?

Najbardziej popularną konstrukcją balkonów jest wspornikowa płyta żelbetowa. Konstrukcyjnie poprawna, jest ona jednak zarazem bardzo trudnym do ocieplenia mostkiem termicznym, którego wpływ można odczuć nawet w odległości 1m od drzwi balkonowych, co łatwo zauważyć zimą, chodząc boso po posadzce. Oddziaływanie takiego mostka jest porównywalne z „okradaniem” wnętrza z ciepła przez nieocieplony odcinek ściany zewnętrznej długości 4–6m (to często połowa szerokości budynku).

Sposobem na ten rozległy mostek jest ocieplenie płyty balkonowej przynajmniej 12-centymetrową warstwą styropianu lub polistyrenu ekstrudowanego. Izolacja termiczna musi się znaleźć zarówno na wierzchu, jak i pod spodem płyty, a także na jej brzegach. Zatem kłopot jest spory, a wynikiem tej staranności jest wyraźna i często niekorzystna zmiana elewacji, gdyż należycie ocieplona płyta balkonowa uzyskuje grubość około 40cm.

Nawet w tak ocieplonej płycie balkonowej zostaną mostki termiczne w miejscach mocowania słupków balustrady. Jak z tego wynika, w domu energooszczędnym rzeczywiście lepiej zrezygnować z balkonów, a jeśli ktoś koniecznie chce mieć balkon, powinien prosić projektanta o zastosowanie konstrukcji samonośnej, całkowicie oddylatowanej od budynku, to znaczy płyty balkonowej podpartej na niezależnych słupach przystawionych do ściany. Konstrukcja takiego balkonu może być dowolna, na przykład stalowa, żelbetowa lub drewniana.

płyta balkonowa a mostek termiczny

Jak zapobiec tworzeniu się mostków w miejscu osadzenia balustrad, anten satelitarnych i innych elementów wsporczych przechodzących przez warstwy przegród budynku?

Wszelkie elementy konstrukcyjne przenikające przez warstwy termoizolacyjne są potencjalnymi mostkami termicznymi. Dotyczy to nie tylko stalowych balustrad, wsporników anten i daszków, ale też aluminiowych listew startowych używanych w metodzie lekkiej-mokrej i łączników metalowych do mocowania ocieplenia. Jeśli jest to możliwe zasięg mostków termicznych można znacznie zniwelować przez zmianę sposobu mocowania lub zmianę samego elementu konstrukcyjnego np. ze stalowego na drewniany, lub zastosować elementy pośrednie o znacznie lepszej termoizolacyjności. Mogą to być na przykład klocki drewniane lub kawałki grubej wodoodpornej sklejki przykręcone do ściany na podkładce ze szkła piankowego lub twardego polistyrenu ekstrudowanego. Do takich drewnianych elementów podkładowych można już przykręcać inne konstrukcje np. stalowe.

Dzięki temu znaczenie punktowych mostków termicznych można zredukować do minimum, przez ograniczenie ich zasięgu do śrub kotwiących elementy pośrednie.

mostek cieplny w miejscu zamocowania anteny satelitarnej

Zobacz PDF o mostkach termicznych.

Budownictwo niskoenergetyczne - Domy Energooszczędne

ul. Nowa 23 budynek C pok. 102, 05-500 Piaseczno, tel. (22) 754-72-56,
OfertaCo nas wyróżniaDlaczego wartoDom energooszczędnyDom niskoenergetyczny
Dom pasywnyOpis technologiiWycena projektówPrawoKontakt
Copyright © 2008-2016 Arkada Domy Energooszczędne. All rights reserved.